هەرێم نیوز

لێدانی "شانە" لەبری "هەنگ"
لەگەڵ دەستپێکردنی هێرشە ئاسمانییە هاوبەشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ سەر ئێران لە ٢٨ی شوباتی ٢٠٢٦، کە بووە هۆی کوژرانی لوتکەی هەرەمی دەسەڵات و فەرماندە سەربازییە باڵاکان، جارێکی دیکە پرسیارێکی ستراتیژی کۆن سەری هەڵدایەوە: "بۆچی هێرش دەکەیتە سەر هەنگەکان، کاتێک دەتوانیت شانەی هەنگەکە لەناو ببەیت؟". ئەم هێرشانە تەنیا ئۆپەراسیۆنێکی سەربازی نین، بەڵکو تاقیکردنەوەی تیۆرییەکی مێژوویی جەنگی ئاسمانین کە دەیەوێت بە کەمترین تێچووی مرۆیی، گەورەترین گۆڕانکاری سیاسی بەدی بهێنێت.

١. جەنگی ستراتیژی: شەلەلکردنی دەوڵەت لە دوورەوە
لە مێژووی جەنگەکاندا، هەمیشە هێزی ئاسمانی وەک کورتەبڕێک بۆ سەرکەوتن بینراوە. بیرمەندان سێ ڕێگەی سەرەکییان بۆ ئەم مەبەستە دیاری کردووە:
• سزادانی گەل: فشارخستنە سەر خەڵکی مەدەنی تا دژی حکومەتەکەیان ڕاپەڕن.
• لێدانی ئابووری: پەکخستنی کارگە و سەرچاوە نەوتییەکان بۆ ئەوەی دەوڵەت توانای بەردەوامبوونی نەمێنێت.
• تێکشکاندنی سوپا: لاوازکردنی هێزەکان لە مەیدانی جەنگدا پێش ئەوەی ڕووبەڕووی هێزی زەمینی ببنەوە.

٢. "گرێی دەروونی"؛ بۆچی گەلان لەژێر بۆردوماندا ناڕاپەڕن؟
ئەزموونە مێژووییەکان (وەک جەنگی جیهانی دووەم) دەریانخستووە کە بۆردومانی چڕ هەمیشە ئەنجامی پێچەوانەی دەبێت. خەڵک لە کاتی جەنگدا تووشی "چەقبەستوویی مێژوویی" دەبن؛ لەبری ڕاپەڕین، هەموو وزەی خۆیان بۆ مانەوە و دابینکردنی پێداویستییە سەرەتاییەکان بەکار دەهێنن. هەروەها، ڕژێمە توندڕەوەکان کەمتر دەکەونە ژێر کاریگەری فشاری جەماوەری، ئەمەش وادەکات "بۆردومانی دەروونی" کاریگەرییەکی کاتی هەبێت.
٣. تیۆری "شەلەلکردنی بڕیار"؛ مۆدێلی نوێی جەنگی ئێران
ئەو ستراتیژییەتەی ئێستا لە دژی ئێران پەیڕەو دەکرێت، پشت بە تیۆری "ئەڵقەکان" دەبەستێت. لەم مۆدێلەدا، دەوڵەت وەک سیستمێکی ئەندامی وایە کە "سەرکردایەتی" مێشکیەتی. لێدانی ڕاستەوخۆی ناوەندی بڕیار و کوشتنی سەرکردە باڵاکان ئامانجی ئەوەیە کە سیستمەکە تووشی "شەلەلی ستراتیژی" بکات؛ واتە سوپا و دامەزراوەکان بمێنن، بەڵام بێ مێشک و بێ بڕیار بن.

٤. سنوورەکانی هێزی ئاسمانی؛ ئاسمان خاک ناگرێت
سەرەڕای هەموو پێشکەوتنە تەکنەلۆژییەکان، مێژوونووسان جەخت لەسەر ئەوە دەکەنەوە کە هێزی ئاسمانی "ئامرازێکی سنووردارە". فڕۆکە ناتوانێت کۆنترۆڵی خاک بکات یان دوای جەنگ ئیدارەی وڵات بدات. سەرکەوتنی ئەم جۆرە هێرشانە بەندە بە بوونی "ناڕەزایەتی ناوخۆیی" لەناو لوتکەی دەسەڵاتدا؛ ئەگەر باڵێکی ناوخۆیی نەبێت کە سوود لەو بۆشاییە وەربگرێت، ڕژێمەکان دەتوانن جارێکی دیکە خۆیان ڕێک بخەنەوە.

دەرئەنجام
جەنگی ساڵی ٢٠٢٦ لە ئێران، وێستگەیەکی یەکلاکەرەوە دەبێت بۆ تیۆرییەکانی هێزی ئاسمانی. ئایا دەکرێت ڕژێمێکی سیاسی تەنیا لە ڕێگەی ئاسمانەوە بڕووخێنرێت؟ یان واقیعی سیاسی و کۆمەڵایەتی سەر زەوی، جارێکی دیکە دەسەلمێنێتەوە کە جەنگ تەنیا بە وێرانکاری ئاسمانی کۆتایی نایەت؟