هەرێم نیوز
ئێران پەیوەندی دیپلۆماسی، بازرگانی و سەربازی لەگەڵ چەند وڵاتێکی بەهێز وەک چین، ڕووسیا و کۆریای باکوور هەیە، بەڵام "ونبوون"ی هاوپەیمانەکانی تاران لە سایەی هێرشی ئەمریکا و ئیسرائیلدا پرسیاری لەسەر توانای ئێران بۆ پشتگیریکردن لە پشتیوانی دەرەکی دروست کردووە.
بەپێی ڕۆژنامەی "نیویۆرک تایمز"ی ئەمریکی، ئێران لە بوارەکانی بازرگانی و ئەمنیدا لەگەڵ تورکیا و هیندستان کاری کردووە و بۆ بەدەستهێنانی نەوتی هەرزان پشتی بە چین بەستووە.
کۆریای باکوور، ڤێنزوێلا و ڕووسیاشی وەک هاوپەیمان لە ململانێکانی لەگەڵ ڕۆژئاوا بینیون، کە تێیدا لەسەر پەرەپێدانی تەکنەلۆژیای سەربازی و تێپەڕاندنی سزاکان هاوکارییان کردووە.
لە کاتێکدا ئێستا تاران لەژێر بۆردومانی مووشەکەکانی ئەمریکا و ئیسرائیلدایە، هاوپەیمانەکانی تەنها بە ناردنی وشەی پشتیوانی خۆیان دەربڕیوە، لە کاتێکدا هەندێکیان بوونەتە ئامانج.
تورکیا ڕۆژی چوارشەممە ڕایگەیاند کە بەرگرییەکانی ناتۆ مووشەکێکی بالیستییان خستووەتە خوارەوە کە لە ئێرانەوە هەڵدراوە، هەرچەندە تاران ئەوەی ڕەت کردەوە.
شارەزایان بارودۆخی ئێران دەگەڕێننەوە بۆ سیاسەتی دەرەوەی کە خۆی لە پابەندبوونە فەرمییەکان لەگەڵ وڵاتانی دیکە بەدوور دەگرێت، لە بەرامبەردا وەبەرهێنانی لە میلیشیاکان کردووە کە هاوبەشیانن لە دوژمنایەتی ئەمریکا و ئیسرائیلدا.
ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمز دەڵێت میلیشیاکان ناتوانن ئێستا یارمەتی ئێران بدەن، چونکە حیزبوڵڵا لە لوبنان و بزووتنەوەی حەماس لە غەززە بەهۆی شەڕ لەگەڵ ئیسرائیل زۆر زیانیان بەرکەوتووە.
حوسییەکانی یەمەن و گروپە چەکدارەکانی سەر بە ئێران لە عێراق دەتوانن کەشتییەکان لە دەریای سوور یان هێزەکانی ئەمریکا لە عێراق بکەنە ئامانج، بەڵام ئەم جۆرە هێرشانە ڕێڕەوی شەڕەکە ناگۆڕن.
سینان ئوڵگەن، دیپلۆماتکاری پێشووی تورکیا و بەڕێوەبەری سەنتەری لێکۆڵینەوەی "ئیدام" لە ئەستەمبوڵ دەڵێت: "ئەمە شۆکێکی دڵڕەقانەیە بۆ ئەوانەی پێیان وابوو میحوەرێکی تازەپێگەیشتووی دژە ڕۆژئاوا بوونی هەیە."
ئاماژەی بە ڕووسیا، چین، ئێران و کۆریای باکوور کرد و وتی: "ئێستا دەبینین کە ئەوە بۆ هیچ کام لەم وڵاتانە گرنگییەکی نییە کاتێک یەکێک لەم چوار وڵاتە لەژێر گەمارۆی ڕۆژئاوادایە."
شارەزایان پێیان وایە زۆربەی ئەو وڵاتانەی پەیوەندییان لەگەڵ ئێران هەیە، بە هۆی پێویستی ستراتیژی، جوگرافی یان ئابوورییەوە ئەوە دەکەن، ئەمەش هۆکاری کەمیان پێ دەدات بۆ ئەوەی قوربانی بدەن کاتێک ئێران هێرشی دەکرێتەسەر.
کۆریای باکوور شەڕەکەی ئیدانە کرد، بەڵام هیچ جوڵەیەکی نەکرد، هەروەها هەڵوێستی ڤێنزوێلا دوای ئەوەی واشنتۆن لە کانوونی دووەمی ڕابردوودا نیکۆلاس مادۆرۆی لەسەر دەسەڵات لابرد، گۆڕا.
سەبارەت بە چین، گەورەترین هاوبەشی بازرگانی ئێران، داوای ئارامگرتنی کرد و کوژرانی عەلی خامنەیی ڕێبەری ئێرانی بە "قبوڵنەکراو" لە قەڵەم دا.
بەڵام شیکاران پێیان وایە پەکین ڕووبەڕووی واشنتۆن نابێتەوە بۆ ئەوەی ئارامییە لاوازەکەیان پێش سەردانەکەی دۆناڵد تڕەمپی سەرۆکی ئەمریکا بۆ چین لە نیسانی داهاتوودا تێک نەچێت.
ڕووسیا بۆ زیاتر لە دەیەیەک نزیکترین هاوپەیمانی نێودەوڵەتی ئێران بووە لە شەڕەکەی دژی ڕۆژئاوا، و لە بواری سەربازی و ئەمنیدا هاوکاری دەکەن. مۆسکۆ و تاران پەیماننامەیەکی گەورەی هاریکارییان واژۆ کردووە، بەڵام هیچ بڕگەیەکی تێدا نییە کە هیچ لایەنێک پابەند بکات بە بەرگریکردن لە ئەوی دیکە لە ئەگەری هێرشکردنە سەری.
شیکاران پێشبینی دەکەن ڕووسیا خۆی لە چوونە ناو ململانێیەکی سەربازی ڕاستەوخۆ لەگەڵ ئەمریکا و ئیسرائیل لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەدوور بگرێت، و بەرگریکردن لە ئێران بە ناوەندە نێودەوڵەتییەکانی دیکە سنووردار بکات.