هەرێم نیوز
کۆماری ئازەربایجان بە قۆناغێکی پڕ لە گرژی و ئاڵۆزیی ناوخۆییدا تێپەڕدەبێت، دوای ئەوەی بڕیاری حکومەت بۆ قەدەغەکردنی حیجاب و پۆشاکی ئایینی لە ناوەندەکانی خوێندندا، شەپۆلێکی فراوانی ناڕەزایەتی و پێکدادانی جەماوەری لەو وڵاتە لێکەوتەوە کە ٩٦٪ـی دانیشتووانەکەی موسڵمانن؛ هەنگاوێک کە دەسەڵات بە «پاراستنی عەلمانیەتی دەوڵەت» ناوی دەبات، بەڵام لەلایەن شەقامەوە وەک هێرش بۆ سەر بەها و ناسنامەی کۆمەڵگە لێکدرایەوە.
سەرهەڵدانی ئەم تووڕەییە دوای ئەوە هات کە لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا دەیان گرتەی ڤیدیۆیی بڵاوبوونەوە کە تێیدا کچانی باڵاپۆش بە گریانەوە لە پۆلەکانی خوێندن دەردەکران و تەنانەت مامۆستایان ناچار دەبوون لەسەر پلیکانە و کۆڵانەکانی بەردەم قوتابخانەکان وانە بە خوێندکارە دەرکراوەکان بڵێنەوە. ڕووداوەکان بە خێرایی پەرەیان سەند بۆ هێرشکردنە سەر دەرگای قوتابخانەکان و سووتاندنی ئۆتۆمبێلی بەڕێوەبەرێک، لە کاتێکدا دەنگۆی وتار و بانگدان لە نێو بەشێک لە سەربازگەکانی سوپاش وەک ناڕەزایەتییەکی بێدەنگ بڵاوبووەوە. لە بەرامبەردا، هێزە ئەمنییەکان هێڵی ئینتەرنێتیان خاوکردەوە و دەستگیرکردنی لانیکەم ٢٠٠ هاووڵاتییان ڕاگەیاند کە ڕووبەڕووی سزای تا سێ ساڵ زیندانیکردن دەبنەوە.
ئەم ناڕەزایەتییە تەنها لە پرسی باڵاپۆشیدا نەمایەوە، بەڵکو کۆمەڵێک برینی سیاسی و کۆمەڵایەتیی کۆنی لە ئازەربایجان کولاندەوە؛ لەوانەش ڕەخنە لە هەموارە دەستوورییەکانی پێشوو کە ماوەی سەرۆکایەتیی ئیلهام عەلیێڤی بۆ حەوت ساڵ درێژکردەوە و پۆستی جێگری یەکەمی بۆ هاوسەرەکەی داهێنا، هاوشانی ناڕەزایەتی لە چۆنیەتیی دابەشکردنی داهاتی نەوت. هەروەها دۆسیەی جەنگی قەرەباغ ئامادەییەکی بەهێزی هەبوو، کاتێک جەنگاوەرانی دێرین بەشدارییان لە ناڕەزایەتییەکاندا کرد و دایکی قوتابییەکی دەرکراو بە تووڕەییەوە وێنەی هاوسەرە کوژراوەکەی خۆی لەسەر دیواری قوتابخانەکە لێکردەوە و گوتی، ئەو قوتابخانەیەی کچەکەی دەربکات، شایەنی ئەوە نییە وێنەی ئەو جەنگاوەرەی تێدا هەڵبواسرێت کە لە پێناو ئازادکردنی قەرەباغدا گیانی بەختکردووە.
لە بەرامبەردا، میدیا و لایەنە فەرمییەکانی باکۆ ناڕازییانیان بە «سەلەفی و بریکاری ئێران» وەسفکرد و ڕایانگەیاند کە وڵاتانی دەرەکی دەیانەوێت لاوانی ئازەربایجان «ژەهراوی» بکەن و حکومەت لە بڕیارەکەی پەشیمان نابێتەوە.
لە ڕووی ناوچەییشەوە، ئەم ڕووداوانە هاوکێشەی هاوپەیمانییەکانی باکۆی خستە ژێر پرسیارەوە؛ ڕەخنەگران ئاماژە بەوە دەکەن کە پەرەپێدانی ئەم سیاسەتە عەلمانییە توندە لە ژێر کاریگەریی هاوبەشی و دۆستایەتییە بەهێزەکەی باکۆ و ئیسرائیلدایە تا دەوڵەتەکە لە چواردەورە ئیسلامییەکەی (ئێران و تورکیا) داببڕێت. هاوکات دروشمی مێژوویی نێوان تورکیا و ئازەربایجان کە بە «یەک نەتەوە لە دوو دەوڵەتدا» ناسراوە ڕووبەڕووی تاقیکردنەوەیەکی جدی بووەتەوە، بەتایبەت دوای ڕەخنەی توندی ڕاوێژکارانی ئەردۆغان لە قەدەغەکردنی حیجاب، لەگەڵ ناکۆکیی قووڵی نێوان ئەنقەرە و باکۆ لەسەر شێوازی پێشوازیکردن لە سەرۆکی ئیسرائیل، کە دەری دەخات جەنگی حیجاب سنووری ناوخۆی ئازەربایجانی بڕیوە و ڕەهەندێکی جیۆپۆلەتیکی بەرفراوانی وەرگرتووە.