دواین هەواڵ

وەرچەرخانی ستراتیژی کەنداو لە پارێزراوە بۆ هاوبەشی نێودەوڵەتی

‌دانا نەقی

2 کاتژمێر پێش ئێستا

پەیوەندییەکانی نێوان وڵاتانی کەنداوی عەرەبی و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، کە بۆ چەندین دەیەیە لەسەر بنەمای سادەی نەوت بەرامبەر ئاسایش دامەزراوە، لە ئێستادا بە قۆناغێکی وەرچەرخانی مێژوویدا تێدەپەڕێت. وڵاتانی ناوچەکە، بەتایبەتی عەرەبستانی سعوودی و ئیمارات، چیتر وەک کڕیارێکی گوێڕایەڵی چەک یان دابینکارێکی بێدەنگی وزە سەیری خۆیان ناکەن، بەڵکو وەک جەمسەرێکی کاریگەر لە جیهانێکی فرە جەمسەریدا ڕەفتار دەکەن و داوای چاوخشاندنەوەیەکی ڕیشەیی بە ستراتیژییەتەکانیاندا دەکەن.

گۆڕانی ڕۆڵی کەنداو لە هاوکێشە جیهانییەکاندا
ڕۆڵی نوێی وڵاتانی کەنداو لەسەر بنەمای "بەرژەوەندی نیشتمانی لەپێش هەموو شتێک" بنیاد نراوە. ئەوان چیتر نایانەوێت ببنە لایەنگر لە ململانێکانی نێوان زلهێزەکاندا. بۆ نموونە، لە کاتێکدا ئەمریکا فشاریان لێ دەکات بۆ گۆشەگیرکردنی ڕووسیا یان سنووردارکردنی چین، وڵاتانی کەنداو بەپێچەوانەوە هەوڵی هاوسەنگی دەدەن. ئەوان لە کەرتی وزەدا لە ڕێگەی (OPEC+) هەماهەنگی لەگەڵ مۆسکۆ دەکەن و لە کەرتی تەکنەلۆژیا و ئابووریشدا چین وەک گەورەترین کڕیاری نەوت و هاوبەشی بازرگانی دەبینن. ئەمە نیشانەی ئەوەیە کە کەنداو لە "پاشکۆیی سیاسی" ڕزگاری بووە و دەیەوێت بڕیارەکانی لە واشنتۆنەوە بۆی نەیەت.

داواکارییە نوێیەکان و مەرجەکانی هاوپەیمانی
لەبەرامبەر ئەم گۆڕانکارییانەدا، وڵاتانی کەنداو کۆمەڵێک داواکاری ڕوونیان خستووەتە بەردەم واشنتۆن کە دەکرێت لە سێ خاڵدا کۆبکرێنەوە:
یەکەم، گرەنتی ئەمنی فەرمی و نووسراو. نیگەرانییە گەورەکەی کەنداو ئەوەیە کە ئەمریکا تیشکی خۆی خستووەتە سەر چین و خەریکی پاشەکشەیە لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست. بۆیە ئەوان داوای ڕێککەوتنامەی بەرگریی هاوشێوەی ئەندامانی ناتۆ دەکەن، بە جۆرێک کە ئەمریکا بە فەرمی پابەند بێت بە بەرگری کردن لێیان لە کاتی هەر هێرشێکی دەرەکی، بەتایبەت لە لایەن ئێران یان گرووپە بریکارەکانییەوە.

دووەم، گواستنەوەی تەکنەلۆژیای پێشکەوتوو. قۆناغی کڕینی چەکی ئامادەکراو کۆتایی هاتووە؛ ئێستا وڵاتانی کەنداو داوا دەکەن ئەمریکا ڕێگەیان پێ بدات تەکنەلۆژیای هەستیاری وەک "زیرەکی دەستکرد" و فڕۆکەی جەنگی نەوەی پێنجەم (
F−35
) بەدەست بهێنن. جگە لەوەش، داوای هاوکاری دەکەن بۆ دروستکردنی پیشەسازییەکی سەربازی ناوخۆیی و گواستنەوەی زانیارییە تەکنیکییەکان بۆ ناو خاکەکەیان.
سێیەم، پڕۆژەی ئەتۆمی مەدەنی. سعوودیە بەتایبەتی ئەمەی کردووەتە مەرجێکی سەرەکی. ڕیاز داوا دەکات ئەمریکا هاوکاری بێت لە بونیادنانی وێستگەی ئەتۆمی و، گرنگتر لەوەش، ڕێگەی پێ بدات یۆرانیۆم لەناو خاکی خۆیدا بپیتێنێت. ئەمە خاڵێکی مشتومڕاوییە چونکە ئەمریکا نیگەرانە لە کێبڕکێی چەکی ئەتۆمی، بەڵام سعوودیە پێداگرە لەسەر ئەوەی کە ئەمە مافێکی سەروەرییە.

بەکارهێنانی کارتی جێگرەوە
ئەوەی ئەمجارە جیاوازە، بوونی
بەدیل ـە. وڵاتانی کەنداو بە ئاشکرا نیشانی دەدەن کە ئەگەر ئەمریکا داواکارییەکانیان جێبەجێ نەکات، ئەوان پەنا دەبەنە بەر چین بۆ کڕینی چەکی پێشکەوتوو و تەکنەلۆژیای مووشەکی، یان ڕوو لە ڕووسیا دەکەن بۆ هەماهەنگی ئەمنی. ئەم "فرەجەمسەرییە" وای کردووە ئەمریکا هەست بە مەترسی بکات و جارێکی تر بە ستراتیژییەتەکانیدا بچێتەوە تاوەکو ناوچەکە بە تەواوی نەکەوێتە ژێر کاریگەری پەکین.

دەرەنجام
لە کۆتاییدا، وڵاتانی کەنداو خەریکی داڕشتنەوەی پەیوەندییەکی نوێن کە تێیدا پاراستنی سەروەری نیشتمانی و گەشەی ئابووری (وەک دیدگای ٢٠٣٠ی سعوودیە) لە پێشینەی کارەکانە. داواکارییەکانیان بۆ چاوخشاندنەوە بە ستراتیژی ئەمریکا، نیشانەی لاوازبوونی هاوپەیمانییەکە نییە، بەڵکو نیشانەی گەورەبوونی ڕۆڵی کەنداوە وەک یاریزانێکی جیهانی کە چیتر ئامادە نییە تەنها لە پەراوێزی بڕیارەکانی واشنتۆندا بمێنێتەوە.

Copyright © 2020 All Rights Reserved Designed And Developed By AVESTA GROUP