عادل مەریوانی 
بزووتنەوە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان لە مێژووی هاوچەرخدا، هەمیشە خاوەنی تایبەتمەندییەکی ناوخۆیی و ڕەسەن بوون کە لە ناخی کلتور، زمان و پێویستییە کۆمەڵایەتییەکانی ئەو بەشەی کوردستانەوە سەرچاوەی گرتووە. شوناسی سیاسیی ڕۆژهەڵات لەسەر بنەمای خۆماڵیکردنی خەبات و تێگەیشتن لە هاوکێشە ناوخۆییەکانی ئێران بونیاد نراوە. بەڵام دەرکەوتنی پژاک وەک لقێکی فکری و ڕێکخراوەیی PKK، ئەم ڕەوتە مێژووییەی تووشی جۆرێک لە دابڕانی کلتوری و سیاسی کرد.
فکری هاوردە و دابڕان لە خواستی نەتەوەیی
پژاک نەک وەک پەرەسەندنێکی سروشتیی ناوخۆی ڕۆژهەڵات، بەڵکو وەک پڕۆژەیەکی ئامادەکراو لە شاخەکانی قەندیلەوە هاتە ناو کایەکەوە. ئەو فکرەی پژاک بانگەشەی بۆ دەکات کۆنفیدراڵیزمی دیموکراتیک، تیۆرێکە کە بۆ ژینگەی سیاسیی تورکیا و باکووری کوردستان داڕێژراوە. سەپاندنی ئەم مۆدێلە بەسەر ڕۆژهەڵاتدا، کە مێژوویەکی دەوڵەمەندی لە خەباتی حیزبی، فیدراڵیزم و دیموکراسیی و نەتەوەیی  هەیە، وەک تێهەڵکێشکردنی ئەندامێکی نامۆ وایە لە جەستەیەکی تردا.
نامۆیی ناوو زمانەوانی و کلتوری
یەکێک لە هەرە دیارترین نیشانەکانی نامۆبوونی پژاک، پرسی زمان و دیالێکتە. لە کاتێکدا زۆرینەی هەرە زۆری دانیشتووانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان  لە موکریانەوە تا سنە، کرماشان و ئیلام بە شێوەزارەکانی سۆرانی و کوردیی باشووری قسە دەکەن هەروەها ناوی کەسی ئەندام و کادیرەکانی لە هیچ  ناوچەیەکی ڕۆژهەڵاتدا بەدی ناکرێت و هەموو ناوی تورکی و نامۆن ، ئشکرایە گوتاری میدیایی، سیاسی و پەروەردەیی پژاک لەژێر هەژموونی نەریتی تورکی و قەندیل دایە. ئەمەش تەنها پرسێکی زمانەوانی سادە نییە، بەڵکو نیشاندەری ئەوەیە کە ناوەندی بڕیار و کادیرە کاریگەرەکانی ئەم ڕێکخراوە، لە ژینگەیەکی جیاواز لە ژینگەی کلتوریی ڕۆژهەڵاتدا دەرس دراون. کاتێک ئەکتەرە سیاسییەکانی ڕێکخراوێک بە زمان و نەریتێک قسە بکەن کە بۆ زۆرینەی خەڵکی ئەو ناوچەیە نامۆ بێت، بێگومان ناتوانن نوێنەرایەتی ویست و ناسنامەی ئەو خەڵکە بکەن.
ڕۆژهەڵات وەک پاشکۆ نەک وەک ناوەند
بۆ پژاک، ڕۆژهەڵاتی کوردستان ناوەندی بڕیاردان نییە، بەڵکو بەشێکە لە ستراتیژییەکی گەورەتر کە لە دەرەوەی سنوورەکانی ڕۆژهەڵات نەخشەی بۆ دەکێشرێت. کاتێک جووڵانەوەیەکی سیاسی لە بڕیاری سەربەخۆ بێبەش کرا و بوو بە ئامرازێک بۆ گوشار خستنە سەر نەیارانی ناوچەیی پارتە دایکەکە PKK، ئەوا بەرژەوەندییە باڵاکانی خەڵکی ڕۆژهەڵات دەبنە قوربانیی کێبڕکێی هێزە ئیقلیمییەکان. ئەم پاشکۆیەتییە وای کردووە کە پژاک نەتوانێت لەگەڵ هێزە سیاسییە ڕەسەنەکانی ڕۆژهەڵاتدا بگاتە خاڵێکی هاوبەش، چونکە ئەجێنداکەی لە شوێنێکی ترەوە بۆ دێت.
پشتگوێخستنی مێژووی سیاسیی ناوچەکە
ڕۆژهەڵاتی کوردستان خاوەنی قوتابخانەیەکی سیاسیی تایبەتە کە ڕێز لە فرەیی، عەقڵانیەتی سیاسی و خەباتی مەدەنی دەگرێت. پژاک بە هێنانە ناوەوەی کلتورێکی سەربازیی توند و پیرۆزکردنی تاکەکەس (کارێزما)، هەوڵی دا جۆرێک لە یەکسانکردنی فکری بسەپێنێت کە لەگەڵ ڕوحی ئازادیخوازی و کراوەیی کۆمەڵگەی ڕۆژهەڵاتدا ناگونجێت.
پژاک بەهۆی وابەستەبوونی تەواوی بە ناوەندێکی دەرەکی و بەکارهێنانی زمان و فکرێکی هاوردەکراو، نەیتوانیوە ببێتە بەشێکی ئۆرگانیک لە بزووتنەوەی نەتەوەیی ڕۆژهەڵات. تا ئەو کاتەی ڕۆژهەڵاتیبوون نەبێتە ناسنامەی سەرەکی و بڕیاردان نەگەڕێتەوە بۆ ناو جەرگەی شار و گوندەکانی سنە و مەهاباد و کرماشان، ئەم ڕێکخراوە هەر وەک هێزێکی میوان و نامۆ بە کلتور و ژینگەی سیاسیی ناوچەکە دەمێنێتەوە. ڕۆژهەڵاتی کوردستان پێویستی بە فکرێکە کە بۆنی خاکی خۆی لێ بێت، نەک پڕۆژەیەکی هاوردە کە تەنها بۆ بەرژەوەندیی سیاسیی تێپەڕ داڕێژرابێت.