چەند خولەکێک پێش ئەوەی فڕۆکەکەیان بەرەو واشنتۆن بگەڕێتەوە ( جێ دیفانس) جێگری سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا ، لەبەردەم کەناڵەکانی ڕاگەیاندندا، بەدێڕێکی چەند وشەیی، شکستی گفتوگۆکانی نێوان ئەمەریکای ڕاگەیاند ، دی فانس بەناڕاستەوخۆ پێی وتین؛ ئەوەی لەسەر مێزی دانوستان شکستی هێنا ٫لە دەرەوەی مێزی دانوستانەکاندا دووبارە دەکرێتەوە، بەڵام بە ئامرازێکی تر
لەم جۆرە ساتانەدا وزەی سیاسەت کۆتایی نایەت؛ بەڵکو سروشتەکەی دەگۆڕێت. ململانێ لە کایەی "بەڕێوەبردنی ناکۆکییەکان"ەوە دەگۆڕێت بۆ کایەی "بەڕێوەبردنی فشار"، لە زمانی دەقەکانەوە بۆ زمانی ڕاستییەکان. لێرەدا چەندین سیناریۆی ئەگەری بۆ پاشهاتەکانی ئیسلام ئاباد سەرهەڵدەدەن، نەک وەک پێشبینییەکی حەتمی، بەڵکو وەک ڕێگایەکی کراوە لە ژینگەیەکدا کە بەهۆی نادڵنیاییەوە سووتەمەنی پێدەدرێت!!
سیناریۆی یەکەم:
ڕووبەڕوبونەوەی حیسابکراو. ئەمەش ئەگەری زۆرە لە ماوەیەکی نزیکدا. لەم سیناریۆیەدا هەر لایەنێک هەوڵدەدات تێچووی ئەوی دیکە بەرز بکاتەوە بەبێ ئەوەی بخزێتە ناو شەڕی سەرتاسەرییەوە. ڕەنگە ئەمریکا لە ڕێگەی هاوپەیمانەکانییەوە تواناکانی ڕێگریکردن لە خۆی بەهێزتر بکات و فشارە ئابوورییەکان چڕتر بکاتەوە، لە کاتێکدا ئێران هەنگاو دەنێت بۆ فراوانکردنی کاریگەریی ناوچەکە و ناردنی پەیامی ناڕاستەوخۆی دەسەڵات بگەیەنێتە وڵاتانی ناوچەکە ،بەتایبەتی کەنداوی عەرەبی و ئیسرائیل!
سیناریۆی دووەم:
بەڕێوەبردنی ئاژاوەی سنووردار، مانگرتنی ناوچەیی، گرژی لە ڕێگا دەریاییەکان و پێکدادانی ناڕاستەوخۆ لە ڕێگەی لایەنی سێیەمەوە. کەس تەقینەوەیەکی ناوێت، بەڵام هەمووان ئامادەن بۆی. مەترسی لێرەدا لە نیەتدا نییە، بەڵکو لە هەڵەدادایە: حیسابێکی هەڵە، کاردانەوەی زیادەڕۆیی، یان ڕووداوێکی پێشبینینەکراو کە دەتوانێت دەرگا بۆ پەرەسەندنێکی فراوانتر بکاتەوە!!
سیناریۆی سێیەم:
سەرەڕای داڕمانی گفتوگۆکان، ئەشێت جارێکیترو لەپایتەختێکی دیکە کۆببنەوە، سیاسەت بە حیساباتی تێچوون و قازانج بەڕێوەدەچێت. لەوانەیە هەردوو لایەن بچنە قۆناغێکی "پچڕانی سارد"ەوە، کە لەم ماوەیەدا ستراتیژییەکانیان ڕێکدەخەنەوە پێش ئەوەی بگەڕێنەوە سەر مێزی دانوستانێکی نوێ بە مەرجی جیاوازەوە. بەڵام ئەم گەڕانەوەیە ئاسان نابێت؛ هەموو شکستێک ئاستی گومان بەرز دەکاتەوە و هەر یەکلاییکردنەوەیەک ئاڵۆزتر دەکات!!
سیناریۆی چوارەم: بە سیاسیکردنی جوگرافیا
ئەمە مەترسیدارترین گۆڕانکارییە. دانوستان چیتر تەنیا بڕگە و ڕێککەوتن نییە، بەڵکو هەڵوێست و خاڵە کاریگەرەکانە. کەنداو و عێراق و ڕێڕەوی ئاوی گرنگ دەتوانن ببنە گۆڕەپانی ئاڵوگۆڕی پەیام. لێرەدا دەسەڵات بە قسە ناپێورێت، بەڵکو بە کردار لەسەر زەوی دەپێورێت. جوگرافیا خۆی دەبێتە زمان!
لە ناوەڕۆکی ئەم سیناریۆیانەدا عێراق ڕووبەڕووی تاقیکردنەوەیەکی گرینگ دەبێتەوە. تا نیشتەجێبوونێک زیاتر پاشەکشە بکات، فشارەکان لە سنوورەکانی نزیکتر دەبنەوە. چیتر ئاڵەنگارییەکە تەنها پاراستنی هاوسەنگی نییە، بەڵکو ڕێگریکردنە لەوەی ئەو هاوسەنگییە تێکبچێت و بە ئاسانی کۆنتڕۆڵ نەکرێت. لە سەردەمی جەمسەرگیریدا، بێلایەنی هەڵوێستێکی پاسیڤ نییە، بەڵکو کارامەیییەکی ئاڵۆزە لە بەڕێوەبردنی مەترسیدا.
لە ڕووی ئابوورییەوە ئەم داڕمانە ناوچەکە دەخاتە حاڵەتێکی دڵەڕاوکێی درێژخایەنەوە، وەبەرهێنانەکان دوودڵن، بازاڕەکان لەسەر پەیوەندییەکانن و نرخی وزە دەبێتە بارمتەی سیگناڵە ئەمنییەکان. لەم جۆرە ژینگانەدا، زیانەکان دەستبەجێ نین، بەڵکو کەڵەکە دەبن و هێواش هێواش سەقامگیری دەشێوێنن!!
لە کۆتاییدا ئەوەی لە ئیسلام ئاباد ڕوویدا تەنها دانوستانێکی شکستخواردوو نەبوو، بەڵکو خاڵی وەرچەرخان بوو. گۆڕانکاری لە قۆناغی گەڕان بەدوای چارەسەرەوە بۆ قۆناغی سەپاندنی واقیعەکان. لەگەڵ هەر هەنگاوێک کە لە دەرەوەی مێزی دانوستان دەگیرێتەبەر، فەزای قسەکردن بچووک دەبێتەوە و فەزای کردار فراوانتر دەبێت.
لێرەدا، پرسیارێکی گرنگ دێتە ئاراوە؛ ئایا ئەوەی دوای شکستی گفتوگۆکانی ئیسلام ئاباد دێت، دەرگایەکی گەوورە بەڕووی ناکۆکییەکاندا دەکاتەوە یان هێشتا دەرفەت بۆ زمانی گفتوگۆ ماوە؟!