هەڵوەشاندنەوەی هێزەکانی سووریای دیموکرات لە قۆناغێکی هەستیار و چارەنووسسازدا بۆ سووریا و بە تایبەتی بۆ کوردانی ئەو وڵاتە ڕوودەدات. ئەم هەنگاوە تەنها گۆڕانکارییەکی سەربازی نییە، بەڵکو گۆڕانێکی بنەڕەتییە لە شێوازی مامەڵەکردن لەگەڵ پرسی کورد و داهاتووی ناوچەکانی باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا. بۆیە نابێت هەڵوەشاندنەوەی ئەم هێزەبە شێوەیەکی سادە و یەکڕەنگ بە "شکستی کورد" یان "کۆتایی ڕۆژئاڤا" لێک بدرێتەوە، بەڵکو پێویستە لە چوارچێوەی گۆڕانی هاوسەنگیی هێزە سیاسی و نێودەوڵەتییەکان لە سووریا شی بکرێتەوە.

هێزەکانی سووریای دیموکرات  لە ماوەی ڕابردوودا ڕۆڵێکی مێژوویی و ستراتیژیی گێڕاوە، بە تایبەتی لە شەڕی دژی داعش. ئەم هێزە بە پشتگیریی ئەمریکا و هاوپەیمانانی نێودەوڵەتی توانای ئەوەی سەلماند کە دەتوانێت بەشێکی فراوان لە ناوچەکانی باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا کۆنترۆڵ بکات و ڕێگری لە گەشەکردن و هەژموونی داعش بکات. هەروەها هێزەکانی سووریای دیموکرات نەک تەنها وەک هێزێکی سەربازی، بەڵکو وەک دامەزراوەیەکی سیاسی  ئەمنی بۆ بەڕێوەبردنی ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی خۆی کاری بۆ پاراستنی هەموو نەتەوەکان کە ئەمە نموونەیکی جوانی مرۆڤ دۆستی پێشانی جیهان دا هەر وەکو پێشمەرگە لە هەرێمی کوردستان. بەڵام پێویستیشە لە ڕوانگەی ڕیالیستییەوە (واقیعبینییەوە)، دەبێت ئەم پەیوەندییە بە وردی بخوێندرێتەوە؛ چونکە پشتگیریی ئەمریکا لە هێزەکانی سووریای دیموکرات  بە شێوەیەکی زۆر لە بەرژەوەندیی ستراتیژیی واشنتن لە شەڕی دژی داعشەوە سەرچاوەی گرتبوو، نەک لە بەڵێنێکی بێکۆتایی بۆ دامەزراندنی هەرێمێکی کوردیی سەربەخۆ یان ئۆتۆنۆمییەکی تەواو لە سووریا.

لەبەر ئەمە، یەکێک لە گرنگترین پرسیارەکان ئەوەیە کە کورد لە بەرامبەر هەڵوەشاندنەوەی دا چی بەدەست دەهێنێت؟
 لە ڕێککەوتنە سیاسییەکاندا باس لە پاراستنی هەندێک مافی زمانی و کولتووریی کورد، بەشداریی کورد لە دامەزراوەکانی دەوڵەت، چارەسەرکردنی دۆخی ئەو کوردانەی پێشتر کێشەی ناسنامە و هاووڵاتیبوونیان هەبووە و هەروەها بەشداریی هێز و کادرەکانی هێزەکانی سووریای دیموکرات  لە سیستەمی نوێی سەربازی و ئەمنیی سووریا کراوە. بەڵام لە ڕوانگەیەکی ڕەخنەگرانەوە، دەبێت جیاوازییەکی زۆر گرنگ لەنێوان "بەڵێنی سیاسی" و "گرەنتییەکی دەستووری"دا بکرێت. ئەگەر مافەکانی کورد لە دەستووردا بە شێوەیەکی ڕوون و پابەندکەر جێگیر نەکرێن، ئەوا هەموو ئەو بەڵێنانە دەتوانن لە داهاتوودا ببنە بابەتی مشتومڕ و ناکۆک لە ئاییندە.

لە ڕاستیدا، مەسەلەی سەرەکی بۆ کورد ئەوە نییە کە تەنها چەند پۆستێکی حکوومی یان سەربازی بەدەست دەهێنێت؛ مەسەلەی سەرەکی ئەوەیە کە ئایا کورد دەتوانێت مافە سیاسی، کولتووری و زمانییەکانی خۆی بە شێوەیەکی دامەزراوەیی و یاسایی مسۆگەر بکات یان نا. ئەمە خاڵێکی بنەڕەتییە، چونکە هەبوونی کادر و پۆست لە حکوومەتدا لەگەڵ هەبوونی مافێکی دەستووری جیاوازییەکی زۆر گەورەی هەیە. پۆستی حکوومی دەتوانێت بە گۆڕینی حکوومەت بگۆڕدرێت، بەڵام مافی دەستووری و دامەزراوەیی بە شێوەیەکی زۆر سەختتر دەگۆڕدرێت.

لەبارەی پرسی "ڕۆژئاڤا"شەوە، پێویستە لە نێوان دوو مانای جیاواز جیاوازی بکرێت. ئەگەر ڕۆژئاڤا بە مانای سیستەمێکی سیاسی  سەربازیی سەربەخۆ یان ئۆتۆنۆمییەکی فراوان لێک بدرێتەوە، ئەوا هەڵوەشاندنەوەی  بە ڕاستی هێزی ئەو مۆدێلە سیاسییە کەم دەکاتەوە. چونکە هێزی سەربازیی سەربەخۆ یەکێک بووە لە بنەما سەرەکییەکانی توانای کۆنترۆڵ وشانازی سیاسیی ئەو ناوچانە. بەڵام ئەگەر ڕۆژئاڤا بە مانای کۆمەڵگەی کوردی، ناسنامە، زمان، کولتوور و مافی سیاسیی کوردانی سووریا بێت، ئەوا هەڵوەشاندنەوەی هێزەکانی سووریای دیموکرات  بە هیچ شێوەیەک بە مانای کۆتایی ئەو مافانە نییە. بەڵکوو پرسی کورد لە قۆناغێکی سەربازییەوە دەگوازرێتەوە بۆ قۆناغێکی سیاسی و دەستووری.

لەبارەی ئەوەی ئایا پاراستنی ناوچە کوردنشینەکان لە داهاتوودا بە کورد دەسپێردرێت یان نا، وەڵامەکە پێویستی بە وردەکاری هەیە. بەپێی ئاراستەی ڕێکخستنی نوێ، ئەگەری ئەوە هەیە هێزە ناوخۆییەکان و پۆلیسی خۆجێیی لە ناوچە کوردنشینەکاندا بەشێک لە ڕۆڵی پاراستنی ئاسایش لە ئەستۆ بگرن، بەڵام ئەمە جیاوازە لە هەبوونی هێزێکی سەربازیی کوردیی سەربەخۆ. واتە دەتوانرێت هێزی کوردی لە ئاستی پۆلیس و ئاسایشی ناوخۆییدا بمێنێتەوە، بەڵام دەسەڵاتی سەربازیی گشتی دەچێتە ژێر چوارچێوەی دەوڵەتی سووریاوە. ئەمە بە مانای گواستنەوەی "ئاسایش" لە هێزی سەربەخۆی کوردییەوە بۆ سیستەمێکی یەکگرتووی دەوڵەتە.
لە ڕوانگەی ستراتیژییەوە، ئەمە بۆ کورد دوو لایەنی هەیە. لایەنی یەکەم ئەوەیە کە کورد یەکێک لە گرنگترین کارتەکانی  خۆی، واتە هێزی سەربازیی سەربەخۆ، لەدەست دەدات. ئەمە توانای کورد بۆ بەرەنگاربوونەوەی فشارە سیاسی و ئەمنییەکان کەم دەکاتەوە. بەڵام لایەنی دووەم ئەوەیە کە کورد دەتوانێت ئەو قۆناغەی پێشووتر کە زیاتر پشتی بە هێزی سەربازی دەبەست، بگۆڕێت بۆ قۆناغێک کە تێیدا سەرنج بخاتە سەر دەستوور، دامەزراوە، پەیوەندییە سیاسییەکان و بەشدارییە مەدەنییەکان. ئەگەر ئەم گواستنەوەیە بە سەرکەوتوویی ئەنجام بدرێت، هەڵوەشاندنەوەی  لەوانەیە لە داهاتوودا نەک ببێتە کۆتایی پرسی کورد، بەڵکوو ببێتە دەستپێکی شێوازێکی نوێی خەباتی سیاسی.

بەڵام مەترسییە سەرەکییەکە لەوەدایە کە کورد هێزی سەربازیی خۆی لەدەست بدات، بەڵام گرەنتییە سیاسییەکانی بە شێوەیەکی یاسایی و دەستووری بەهێز نەکرێن. لەو حاڵەتەدا هاوسەنگییەکە بە زیانی کورد دەگۆڕێت، چونکە کارتێکی سەربازیی گرنگی لەدەست داوە بەبێ ئەوەی جێگرەوەیەکی دەستووری و سیاسیی بەهێز بەدەست بهێنێت. لەبەر ئەمە، سەرکەوتنی ڕێککەوتنی نوێ نە بە هەڵوەشاندنەوەی  پێوانە دەکرێت و نە بە ژمارەی ئەو کادرانەی دەچنە ناو دامەزراوەکانی دەوڵەت؛ بەڵکوو بەوە پێوانە دەکرێت کە ئایا مافەکانی کورد لە دەستوور، یاسا و دامەزراوەکانی سووریای نوێدا بە شێوەیەکی جێگیر و پابەندکەر پارێزراون یان نا.

لە کۆتاییدا، هەڵوەشاندنەوەی هێزەکانی سووریای دیموکرات  دەکرێت وەک کۆتایی قۆناغێک و دەستپێکی قۆناغێکی نوێ لە مێژووی کوردانی سووریا ببینرێت. قۆناغی پێشووتر زیاتر لەسەر هێز، خاک، چەک و پشتگیریی نێودەوڵەتی دامەزرابوو؛ قۆناغی نوێ دەبێت زیاتر لەسەر دەستوور، ماف، دامەزراوە و چانەزەنیی سیاسی دابمەزرێت. بۆیە پرسیاری سەرەکی لە ئێستا بە دواوە ئەوە نییە کە "ئایا هێزەکانی سووریای دیموکرات  دەمێنێتەوە؟، چونکە ئاراستەکە بەرەو تێکەڵبوونەوەیە؛ پرسیاری گرنگتر ئەوەیە کە "ئایا دەوڵەتی سووریای نوێ دەتوانێت مافەکانی کورد بە شێوەیەکی دەستووری، یاسایی و جێگیر بپارێزێت؟

پەیڤی کۆتایی، ئەگەر وەڵامی ئەم پرسیارە بەڵێ بێت، ئەوا هەڵوەشاندنەوەی هێزەکانی سووریای دیموکرات  دەتوانێت گواستنەوەیەک بێت لە قۆناغی شەڕ بۆ قۆناغی سیاسەت، وە لە پاراستنی ماف بە هێزەوە بۆ پاراستنی ماف بە دامەزراوە و دەستوور. بەڵام ئەگەر ئەو گرەنتییە سیاسی و دەستوورییانە نەبنە بەشێکی ڕاستەقینەی سیستەمی نوێی سووریا، ئەوا هەڵوەشاندنەوەیهێزەکانی سووریای دیموکرات دەتوانێت بۆ کورد ببێتە مەترسییەکی گەورە، چونکە هێزی سەربازیی سەربەخۆی لەدەست داوە بەبێ ئەوەی مافە سیاسییەکانی بە تەواوی مسۆگەر کرابن. لەبەر ئەمە، قەیرانی ڕاستەقینەی دوای هێزەکانی سووریای دیموکرات  لە سووریا، قەیرانی چەک نییە؛ قەیرانی متمانە، دەستوور، جێبەجێکردنی ڕێککەوتن و دابینکردنی مافەکانە.