هەرێم نیوز
غودەی دەرەقی (ڕژێنی پەپوولەیی) کە دەکەوێتە بەشی پێشەوەی مل، هۆرمۆنەکانی (T3 و T4) دەڕژێنێت. ئەم هۆرمۆنانە بەرپرسن لە ڕێکخستنی مێتابۆلیزم و خێرایی سووتاندنی وزە لە تەواوی خانەکاندا. کاتێک ئەم غودەیە تووشی سستی دەبێت و کەمتر هۆرمۆن بەرهەم دەهێنێت، هەموو پرۆسە زیندەییەکانی جەستە سست دەبن؛ لێدانی دڵ خاو دەبێتەوە، پرۆسەی هەرس تێکدەچێت و مێشکیش ماندوو دەبێت.
نیشانە سەرەکییەکانی سستیی غودە:
١. زیادبوونی کێش بەبێ هۆکار: هەست دەکەیت هەرچی دەخۆیت دەبێتە چەوری، چونکە سووتەمەنی جەستەت زۆر کەم بووەتەوە.
٢. بێهێزی و خەواڵوویی توند: تەنانەت ئەگەر ١٠ کاتژمێریش بخەویت، بەیانیان بە ماندوێتی لەخەو هەڵدەستیت.
٣. هەستیاریی زۆر بۆ سەرما: هەمیشە سەرماتە و بەرگەی فێنکیی ژوور ناگریت، چونکە جەستەت گەرمی پێویست بەرهەم ناهێنێت.
٤. وشکبوونی پێست و هەڵوەرینی قژ: بەتایبەت تەنکبوونی بەشی دەرەوەی برۆکان (نیشانەیەکی زۆر تایبەتە).
٥. قەبزیی درێژخایەن: بەهۆی خاوبوونەوەی جووڵەی ڕیخۆڵەکان.
ئەو هۆکارانەی کار دەکەنە سەر غودە:
• کەمیی توخمەکانی یۆد و سیلینیۆم: غودە بۆ دروستکردنی هۆرمۆنەکانی پێویستی بە یۆد (Iodine) هەیە کە لە خوێی یۆدکراو و ماسی و هێلکەدا هەیە.
• نەخۆشیی بەرگری خۆکار (Hashimoto): کاتێک سیستەمی بەرگری بە هەڵە هێرش دەکاتە سەر خانەکانی غودە و تێکیان دەشکێنێت.
• سترێسی دەروونیی بەردەوام: بەرزبوونەوەی کۆڕتیزۆڵ ڕێگری لە گۆڕانی هۆرمۆنی غودە دەکات بۆ شێوازە چالاکەکەی.
چۆن یارمەتی ڕێکخستنی غودەت دەدەیت؟
• پشکنینی ورد (TSH, Free T3, Free T4): یەکەم هەنگاو پشکنینی خوێنە بۆ دیاریکردنی ڕێژەی تەواوی هۆرمۆنەکان.
• خواردنی چەرەساتی بەڕازیلی (Brazil Nuts): تەنیا ٢ دەنک لەم چەرەسە لە ڕۆژێکدا، تەواوی پێویستیی جەستە بۆ "سیلینیۆم" دابین دەکات کە بۆ چالاککردنی هۆرمۆنی غودە گرنگە.
• بەکارهێنانی خوێی یۆدکراو: دڵنیابەرەوە لەوەی ئەو خوێیەی لە ماڵەوە بەکاریدێنن یۆدی تێدایە، بەڵام مەیدە بەسەر خواردنی زۆر گەرمدا بۆ ئەوەی یۆدەکە نەفڕێت.
• دوورکەوتنەوە لە سەوزە خاچەییەکان بە خاوی: کاتێک غودەت تەمەڵە، خواردنی (کەلەرم، برۆکۆلی و قەڕنابیت) بە خاوی مژینی یۆد کەم دەکاتەوە؛ باشترە پێش خواردن کەمێک بکوڵێنرێن.
ئایا دەزانیت تەمەڵی غودەی دەرەقی دەبێتە هۆی گۆڕانی دەنگ و تێکچوونی خەیاڵ (تەمومژی مێشک)؟ چونکە دەمارەکانی سەر مل و مێشکیش بەهۆی کەمبوونی وزەوە کز دەبن.