زیاتر لە سەدەیەک گەلی کورد بۆ لاوازکردنی ناسنامەی نەتەوەیی خۆی، تووشی هەوڵی بێشومار بووە. سەت ساڵە حکومەت و ڕژێمە یەک لەدوایێەکەکانی عێراق، هەوڵی گۆڕینی دیموگرافیای کورستانیان داوە ، هەندێکجار هێز بەکارهێنراوە، هەندێک جار ئاوارەیی و لە قۆناغە جیاوازەکاندا فشاری ئابووری و ئیدارییش بەکارهێنراوە.
سەرەڕای هەموو ئەمانە، خەڵکی کوردستان لەسەر پێی خۆیان مانەوەو سازشیان نەکرد ،کەچی ئەمڕۆ خۆمان دەرگاکانمان کردۆتەوە و بە پێکەنینەوە پێشوازی لەو کڕیارە عەرەبانە دەکەین کە٫ دەیانەوێ موڵک و ماڵی کورد بکڕن و سیماو ڕووخساری نیتشمانەکەمان بگۆڕن!!
با ڕوون بین: کەس ناڕەزایی نییە لەوەی کوردستان ماڵێکی کراوە بێت بۆ هەموو سەردانکەرێک، نە عێراقییەکان یان ئەوانی دیکە کە بۆ گەشت و گوزار، کار، خوێندن، چارەسەری پزیشکی، یان وەبەرهێنانی شەرعی دێن. کوردستان هەمیشە بە بەخشندەیی و میوانداریی بەرامبەر هەموو ئەوانەی بەدوایدا دەگەڕێن ناسراوە و ئەمەش جێگای شانازییە نەک نیگەرانی!!
بەڵام میوانداری شتێکە و سیاسەتی ستراتیژی زەوی شتێکی ترە.
زۆرێک لە وڵاتانی جیهان یاسایان هەیە کە خاوەندارێتی زەوی و موڵک ڕێکدەخات، بە تایبەت لەو بوارانەی کە هەستیاری نیشتمانییان هەیە، ناوچە سنوورییەکان، یان گرنگی ستراتیژی. ئەم یاسایانە لە سۆنگەی ڕق و کینە و جیاکارییەوە نایەن بەڵکو لەو قەناعەتەوە دێن کە زەوی تەنها کاڵایەکی ئابووری نییە، بەڵکو توخمێکی ئاسایشی نەتەوەیی و سەقامگیری کۆمەڵایەتی و پاراستنی بەرژەوەندییە باڵاکانی دەوڵەتە!!
وەبەرهێنانی ڕاستەقینە ئەوەیە کە کارگە، زانکۆ، نەخۆشخانە، ناوچەی پیشەسازی، یان پڕۆژەیەکی کشتوکاڵی دروست دەکات و هەلی کار بۆ گەنجان دەڕەخسێنێت.
گەمژانەیە کە خانووبەرە نرخی زەوی بەرز دەکاتەوە و دەیگۆڕێت بۆ ئامرازێکی قازانجی خێرا، ئابوورییەکی بەردەوام دروست ناکات و دەتوانێت لێکەوتەی دوور مەودای بۆ کۆمەڵگا هەبێت!!
بۆیە پێویستی ئەمڕۆ داخستنی دەرگاکان نییە، بەڵکو بۆ یاسای مۆدێرن کە هاوسەنگی هاندانی وەبەرهێنان و پاراستنی بەرژەوەندی گشتی هاوسەنگ بکات.
هەموو بڕیارێک سەبارەت بە زەوی پێویستە بخرێتە ژێر لێکۆڵینەوەی ئابووری و دیمۆگرافی و یاساییەوە، چونکە ئەوەی ئەمڕۆ بڕیاری لەسەر دەدرێت، بیست یان سی ساڵ لەمەودوا شێوەی کۆمەڵگا دیاری دەکات!!
ئەو وڵاتانەی ستراتیژی بیردەکەنەوە چاوەڕێی سەرهەڵدانی کێشە ناکەن؛ ئەوان سیاسەت دادەڕێژن پێش ئەوەی ئاڵەنگارییەکان پەرە بسێنن بۆ قەیران. بەم پێیە، باسەکانی دەوروبەری بەڕێوەبردنی زەوی و خانووبەرە دەبێ بەشێک بێت لە پلاندانانی ستراتیژی، نەک تەنیا کاردانەوەیەک بێت بەرامبەر بە پێشهاتە دەستبەجێیەکان!!
هێزی کوردستان تەنها لە کۆنکرێت و ئاسمان ڕوتەکاندا نییە، بەڵکو لە گەلەکەی و کولتوور و دامەزراوەکانی و توانای تێکەڵکردنی کراوەیی لەگەڵ حیکمەتدایە. کۆمەڵگایەکی متمانە بەخۆبوون لە پەیوەندیکردن لەگەڵ کەسانی دیکەدا ناترسێت، بەڵام لە هەمان کاتدا، بە دیدێکی درێژخایەن سەرچاوەکانی خۆی بەڕێوەدەبات!!
ئەزموون فێری کردووین کە زۆرێک لەو بڕیارانەی کە سەرەتا تەنیا ئابووری دەرکەوتن، دوای ساڵانێک بوونەتە بابەتی سیاسی و کۆمەڵایەتی گەوورە. بۆیە بەرپرسیارێتی سەرکردایەتی لە بەڕێوەبردنی ئێستا زیاترە بۆ پاراستنی داهاتوو و پەرەپێدانی سیاسەتی پێشوەختە کە هاوسەنگی لە نێوان گەشەسەندنی ئابووری و پاراستنی ناسنامەی نیشتمانیدا بپارێزێت!!
هیچ گەلێک لە شەو و ڕۆژێکدا کۆتاییان پێ نایەت و بە یەک بڕیاریش سیماکانیان ناگۆڕدرێن. بەڵکو ئەمە لە ڕێگەی کەڵەکەبوونی بچووکەوە ڕوودەدات کە ڕەنگە لە سەرەتادا بێ ئاگا بن تاوەکو دەبنە واقیعێک کە گۆڕینی قورسە.
بەم پێیە حیکمەتی سیاسی بە مانای ترسان لە داهاتوو نییە، بەڵکو ئامادەکارییە بۆی پێش ئەوەی خۆی بسەپێنێت!!
پاراستنی خاک هەڵوێست نییە بەرامبەر بە هیچ کەسێک، بانگەوازیش نییە بۆ گۆشەگیری. بەرپرسیارێتییەکی مێژووییە کە لەسەر شانی هەر نەوەیەک بەرەو نەوەی داهاتوو وەستاوە. نیشتمانەکان وەک ئێمە بۆماوەیی نین، ئەگەر بینین نەبێت. لەوانەیە بە بێدەنگی بگۆڕدرێن لە کاتێکدا هەمووان سەرقاڵی پرسەکانی ئەو ساتە بن!!
ڕەنگە بتوانین قەرەبووی زیانە داراییەکان بکەینەوە، ڕەنگە شارێک کە بەهۆی شەڕەوە وێران بووە ئاوەدان بکەینەوە، بەڵام ئەگەر ئەو هاوسەنگییەی کە ناسنامەی میللەت دەپارێزێت تێکبچێت، گەڕانەوەی کاتژمێرەکە بۆ دواوە دەبێتە یەکێک لە قورسترین ئەرکەکانی مێژوو.
خاک میراتی یەک نەوە نییە، بەڵکو ئەمانەتێکە کە بەسەرماندا دانراوە، کە لە باوکانمان وەریدەگرین و دەیگوازینەوە بۆ منداڵەکانمان و نەوەکانمان، ئەگەر گەلان بە قەبارەی خۆیان پێوانە بکرێن، ئەوا مانەوەیان بە توانای پاراستنی شوناس و پاراستنی خاک و پلاندانان بۆ داهاتوویان بە حیکمەتی نەتەوەیەک دەپێورێت نەک لۆژیکی ئەو ساتە!!
بۆیە ئەو پرسیارەی ئەمڕۆ دەبێ هەموو کاربەدەستێک بیکات ئەوە نییە: ئەمساڵ چیمان دەست دەکەوێت؟!بەڵکو: پەنجا ساڵ لەمەودوا چ جۆرە کوردستانێک بۆ منداڵەکانمان بەجێدەهێڵین؟!!