وشە تاکەکەی ( bacterium ) کە بوونەوەری زیندوون
و ناوکیان نییە، دیوارێکی خانەییان هەیە کە لە پێپتیدۆگلایکان(شەکر+پڕۆتین) پێکهاتووە.
زۆرینەی بەکتریاکان درێژییەکەیان ناگاتە 0،001 مایکرۆن، سەدان هەزار بەکتریا دەکرێت قەبارەی خاڵێک داگیر بکەن لە کۆتایی ئەم ڕستەیەدا.
بەڵام مۆڵگە بەکتریاییەکان دەشێت بە بێ بوونی مایکرۆسکۆپ ببینرێن.
پۆلێنکردنی بەکتریاکان:-
1- بەکتریا زۆرجار لەسەر بنەمای شێوە فیزیاییەکەی پۆلێن دەکرێت بۆ نموونە ( گۆیی، گۆچانیی، لوولپێچی)
2- سیستەمێکی دیکەی پۆلێنکردن هەیە، کە بەکتریا دابەش دەکات بۆ گرام پۆزەتیڤ و گرام نێگەتیڤ.
3- هەندێک بەکتریا پۆلێن دەکەن لەسەر بنەمای یەک بابەت ئەویش ئەو بەکتریایانەی لەسەر ئۆکسجین دەژین و ئەو بەکتریایانەی پێویستییان بە ئۆکسجین نییە.
4-سیستەمێکی تر بۆ پۆلێنکردن بریتییە لە شێوازی بەکتریاکە بۆ دەستکەوتنی کاربۆن و وزە.
پێکهاتەی بەکتریاکان:-
زۆر بە کورتی بەکتریا بۆماوە مادەی ناسراو بە DNA تێدایە بە شێوەی یەک کرۆمۆسۆمی بازنەیی.
زۆرینەی جار DNA زیادەی هەیە بەشێوەی بازنەی بچووک کە پێیان دەگوترێ (plasmids)، وە هەروەها دیواری خانە و پەردەی پلازما و ڕایبۆسۆم، وە لەسەر ڕووی بەکتریاکان کوڵک و قامچی هەیە.
زۆربوون:-
بەکتریاکان بە پڕۆسەیەک زۆر دەبن پێی دەوترێت دوو کەرتبوون (binary fission).
لە دوو کەرتبووندا یەک کرۆمۆسۆم چەندجارە دەبێت و بەکتریاکە دابەش دەبێت بۆ دوو خانە، هەر خانەیەک کرۆمۆسۆمێک وەردەگرێت و بەم جۆرە هەردوو خانەکە لە ڕووی بۆماوەییەوە وەک یەکیان لێدێت.
ئامادەکردنی: شاهان اقبال خوێندکاری کۆلێژی زانست/ بەشی بایۆلۆجی / زانکۆی سلێمانی
سەرچاوەکان:
1) کتێبی ئینسکلۆپیدیای زیندەوەرزانی.
2) https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK7908/%23:~:text%3DMost%2520bacteria%2520have%2520a%2520haploid,Gram%252Dnegative%2520bacterium%2520Agrobacterium%2520tumefaciens.&ved=2ahUKEwiW35f22_GGAxVgSfEDHbIZAQIQFnoECA4QBQ&usg=AOvVaw06OOp2Oee-_Ak0Gz7UftNg