وتەیەکی باوی ئەفریقی هەیە کە وەک ئاوێنەیەک واقیعی وڵاتان لە بەرامبەر گەندەڵیدا نیشان دەدات؛ دەڵێت، لە ژاپۆن گەندەڵکار خۆی دەکوژێت، لە چین حکومەت دەیکوژێت، لە ئەوروپا دەخرێتە زیندان، بەڵام لە ئەفریقا خۆی ئامادە دەکات بۆ ئەوەی دووبارە هەڵبژێردرێتەوە! کاتێک ئەم هاوکێشەیە دەهێنینە ناو واقیعی کوردستان و عێراق، دەبینین تراژیدیاکە لای ئێمە ڕەهەندێکی قووڵتر و ئازاربەخشتر وەردەگرێت.
لێرەدا دەتوانین ئەم جیاوازییە لە چەند خاڵێکی سەرەکیدا کورت بکەینەوە
کولتوری شەرم بەرامبەر لۆژیکی زیرەکی
لە وڵاتانی وەک ژاپۆن، گەندەڵی کەوتنی ئەخلاقییە، بۆیە کەسی گەندەڵکار پەنا بۆ خۆکوشتن دەبات؛ بەڵام لە ژینگەی سیاسیی ئێمەدا، زۆرجار گەندەڵی وەک بەهرە و زیرەکی تەماشا دەکرێت و گەندەڵکار وەک کەسێکی دەستڕۆیشتوو دەردەکەوێت.
سندوقی دەنگدان وەک شۆردەرەوەی تاوان
ئەو وتە ئەفریقییەی دەڵێت گەندەڵکار خۆی بۆ هەڵبژاردن حازر دەکات، بە تەواوی لە واقیعی ئێمە دەچێت. لێرە سندوقی دەنگدان لە جیاتی ئەوەی ببێتە ئامرازی سزادان، دەبێتە پەناگەیەک بۆ پاکبوونەوە؛ گەندەڵکاران پارەی دزراوی میللەت بەکاردەهێننەوە بۆ کڕینی دەنگ و ویژدانی هەمان ئەو خەڵکەی کە لێیان دزراوە.
یاسا، قەڵغان یان شمشێر؟
ئەگەر لە ئەوروپا یاسا وەک شمشێرێک بێت بۆ بڕینی دەستی گەندەڵکاران، لێرە زۆرجار یاسا دەبێتە قەڵغانێک بۆ پاراستنیان. لە جیاتی ئەوەی گەندەڵکار بچێتە پشت میلەکانی زیندان، دۆسیەکانی گەندەڵی لەناو تاقەخانەکاندا زیندانی دەکرێن تا تۆزیان لێ دەنیشێت و لەبیر دەچنەوە.
مەترسیی ڕاهاتنی کۆمەڵگە
گەورەترین کارەسات ئەوە نییە کە گەندەڵکار کاندید دەبێت، بەڵکو ئەوەیە کە کۆمەڵگە تووشی ڕاهاتن ببێت. کاتێک خەڵک گەندەڵی وەک بەشێکی ئاسایی لە سیستەم قبوڵ دەکەن، ئەو کاتە گەندەڵکار دەگاتە لوتکەی سەرکەوتن و بێباکی.
پێویستە تێبگەین کە گەندەڵی تەنها دزینی پارە نییە، بەڵکو دزینی داهاتووی نەوەکانە. ئەگەر لە ژاپۆن شەرم و لە ئەوروپا یاسا ڕێگری بکات، دەبێت لای ئێمە وشیاریی هاوڵاتی ببێتە ئەو دادگایەی کە ڕێگە نەدات گەندەڵکاران سندوقی دەنگدان وەک پلیکانەیەک بۆ دەسەڵات بەکاربهێنن.
"نەتەوەیەک کە گەندەڵکاران هەڵدەبژێرێت، قوربانی نییە، بەڵکو شەریکە لەو تاوانەی بەرامبەر نیشتمان دەکرێت."