ڕاگەیاندنی یەکخستنەوەی هێزی پێشمەرگە لە سەروبەندی ئەو گۆڕانکارییە گەورەیەی کە لە پێناسەکردنەوەی کۆی ناوچەکە و هێز و پێکهاتە هاوکێشەکانیدا خۆی دەنوێنێت،بەگشتی و سەڕای کەم وکوڕییەکانی، گەرچی هەنگاوێکی درەنگ وەختە، بەڵام لەسۆنگەی یەکجار هەستیاربوونی دۆخەکەو گۆڕانکارییە گەورەو خێراکاندا، جێگای بایەخ و لێکدانەوەیە.
چوونکە ڕاستە پێشمەرگە هێزێکی ناسراو و خاوەن مێژووە، لە چوارچێوەی دەستووری عێراقیشدا ڕەوایەتیەکی مەبدەئیی هەیە، بەڵام هەمیشە لەبەردەم مەترسیی پیلان و شرۆڤە ی دەستووریی لایەنگرو دەسەڵاتخوازانەو نادادپەروەرانەی دژبەرە سیاسییەکاندا بوەو هەیە؛ چونکە بە شێوەیەکی ڕوون و وەک پێویست، ژمارە، ئەرک، جۆری چەک و پێگەی پێشمەرگە لە مەنزومەی سەربازیی عێراق بە تەواوی دیاری نەکراوەو ڕوون نەکراوەتەوە.
لە هەمان کاتدا، هێنانە ناوەوەی ناوی پێشمەرگە لە چوارچێوەی پرسی کۆکردنەوەی چەک لە دەستی دەوڵەت لە عێراق، و چەککردنی میلیشیاکانی دەرەوەی بڕیاری دەوڵەت، یان نوێنەرایەتییکارانی دۆخی نادەوڵەت و دەوڵەتی هاوتا، نابێت تەنها وەک گەمەیەکی سیاسی بۆ مانۆڕکردن و خۆدزینەوە لەئەرکی چەکدانانی ئەو گرووپانە لە واقیعی ئێستای عێراقدا سەیر بکرێت.
چونکە ئەوەی لە پشت ئەم هەڵوێستانەوە دەبینرێت، تەنها پرسێکی هەنووکەیی نییە، بەڵکو پەیوەندیی بە خواست و بیرکردنەوەیەکی کۆنتریشەوە هەیە، بیرکردنەوەیەك کە بوونی پێشمەرگە، وەک ڕواڵەتێکی هێز و سەروەریی سیاسی و سەربازی لە هەرێمدا، بە مەترسییەک بۆ سەر پرۆژەی ئایدیۆلۆژی و سیاسیی خۆی و پیادەکردنی ستراتیژییەکانی دەبینێت، هەوڵیش دەدات دەوڵەتی عێراق بکاتە ئامرازێک بۆ جێبەجێکردنی ئەو ستراتیژییە.
هەربۆیە، ئەوەی ئێستا دەیبینین، بە تەواوی شتێکی نوێ نییە؛ بەڵکوو دەرفەتێکە هاتووەتە پێشەوە بۆ دەربڕینی ئاشکرای قەناعەتێکی نیمچەشاراوەی ڕابردوو، لە هەمان کاتدا سوودوەرگرتنە لەو ئاراستە ئەمریکی و نێودەوڵەتییەی وادەردەکەوێت ولێکدانەوەی بۆ دەکرێت دەخوازێت، دەوڵەت بکاتەوە بە چەقی ناوەندیی سیاسەت و داڕشتنی پەیوەندی و هاوکێشەکانی هێز.
پێشمەرجی ئەم ئاراستەیەش کۆتایهێنانە بەچەکی دەرەوەی سوپا فەرمییەکان، وەک بەشێک لە پێداویستییەکانی شکڵدان و ڕێکخستنەوەی ڕۆژهەڵاتی نوێی وێناکراو ئەگەر بۆیان بچێتەسەر. هەربۆیە هێنانە ناوەوەی ناوی پێشمەرگە لەم چوارچێوەیەدا، لە ڕاستیدا خستنەڕوو زەقکردنەوەیەتی بۆبەرچاوی خاوەنانی ئەو دیدگا و ستراتیژییە ناوەندگەراییەیە، کە لەهەندێ ڕوەوە وادەبینرێت، دەخوازن، دیدو ستراتیژی خۆیان بە سەر کۆی هێز و دەسەڵاتە ناوخۆییەکاندا بسەپێنن.
ئەو هەوڵە پەرلەمانییەی لە بەغداش لە ئارادایە، بە مەبەستی دەستکاریکردن یان هەموارکردنی یاساکانی پەیوەندیدار بە هەرێمی کوردستان و لەوانەش یاسای سەرۆکایەتی هەرێم، بە بیانووی ئەوەی هەندێک ماددەو بڕگەی نادەستوورین، دەکرێت لە هەمان چوارچێوەدا بخوێندرێتەوە؛ چونکە ئامانجی کۆتاییی ئەم هەوڵانە بەنیمچە ڕوونی دەرهێنانی دەسەڵاتی جووڵاندن و بەڕێوەبردنی هێزەکانی هەرێمە لەدەستی سەرۆکی هەرێم و دام ودەزگا پەیوەندیدارەکانی تر. لەحاڵەتی لەوجۆرەشدا، دۆخەکە یەکسان دەبێت بە بەرهەمهێنانەوەی واقیعی ڕۆژئاوای کوردستان و ئەزموونی هەسەدە بەجۆرێکی تر.
بۆیە دەبێت ئەم جۆرە هەوڵانە بە هەند وەربگیرێت، چونکە لەم سەردەمی بێسەروبەری و ئاڵوگۆڕی نیمچەدراماتیکی و ئاسۆ نادیارەدا، هەر هەوڵێک بۆ لاوازکردن یان وشککردنەوەی سەرچاوەکانی هێز لە ناو هەرێم و کۆی ناوچە کوردستانییەکاندا، دەکرێت کاریگەرییەکی درێژخایەنی لەسەر داهاتووی کوردو دۆزەکەی هەبێت.
ئەگەر کورد لە ئێستادا کارتەکانی دەستی خۆی لەدەست بدات، ئەوا ئەو گۆڕانکارییە جیوپۆلیتیکییە بێپێشینانەی دوای جەنگی جیهانیی دووەم،کە دەکرێت بۆ کورد دەرفەتێکی مێژوویی بن، ئەگەری ئەوە دێتە گۆرێ کە لە دەرفەتێکی مێژووییەوە بگۆڕێن بە تەڵەزگە و لەدەستدانی هەلێکی کەموێنە بۆ هەستانەوە و فراوانکردنی قەڵەمڕەوی ئامادەیی و فراوانکردنی دەستکەوتەکان.
لێرەوە، مانەوەی هەرێمی کوردستان لەم چەقبەستووییە سیاسییەدا و نەبوونی دید و ستراتیژییەکی هاوبەش بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ گۆڕانەکانی قۆناغەکەدا، بەبێ هیچ گومانێک، دەچێتە خزمەت ئەو ستراتیژییەی هەندێك لە پایتەختەکانی ناوچەکە و ئەوهێزانەی لە ئێستادا دەیانەوێت هاوکێشەی هێز لە ناوچەکە بە ئاراستەی قازانجی خۆیان و زیانی ئێمە بگۆڕن.
مەترسییەکەش تەنها ئەوە نییە کە هەرێمی کوردستان نەتوانێت لە دەرفەتە نوێکانی ناوچەکە سوود وەربگرێت؛ بەڵکوو مەترسییەکە لەوەشدایە کە بەهۆی چەقبەستوویی سیاسی، دابەشبوونی هێز، نەبوونی ستراتیژییەکی هاوبەش و لەدەستدانی کارتەکانی دەست، هەرێمی دووەم لە بەشەکانی کوردستاندا نەیەتە کایەوە، تەنانەت ئەم هەرێمەش لە پێشکەوتن و فراوانبوونی ئاسۆی سیاسیی خۆی دوا بکەوێت ، لەکاتێدا سەرەپێچە مێژووییەکەی ناوچەکە لەگەڵ هەموو ئەو مەترسیانەی لەگەڵ خۆیدا هەڵیگرتوون، دەرفەتی گەورەشی بۆئێمە لەگەڵدایە.
لێرەشەوە پرسی پێشمەرگە تەنها پرسی هێزێکی سەربازی نییە؛ بەڵکو پرسی پێگەی هەرێمی کوردستانە لە هاوکێشەی نوێی عێراق و ناوچەکەدا. یەکخستنەوەی پێشمەرگە، ئەگەر بە شێوەیەکی ڕاستەقینە و نیشتیمانی و دوور لە لایەنگریی حزبی بکرێت، دەتوانێت ببێتە هەنگاوێکی گرنگ، بەرەو دروستکردنی هێزێکی نیشتیمانی و پاراستنی دەستکەوتەکانی کورد.
بەڵام ئەگەر ئەم پرۆسەیە تەنها ببێتە ناونانێکی نوێ بۆ ڕێکخستنی هێزەکان، بەبێ ستراتیژییەکی ڕوون و هاوبەش و پەیوەستکردنی بە پرۆژەیەکی نیشتیمانیی هەمەلایەنە کەلە ئاستی ئاڵنگاری و بەرکەوتەکانی قۆناغەکەدا بێت، ئەوا لەوانەیە هەندێ سوودی کاتی هەبێت بەڵام کێشە بونیادییەکەی نیشتیمانسازی پەیوەست بە هێزە چەکدارەکان و لاوازییە ستراتیژییەکانمان چارەسەرناکات وگرەوی گەورەشی بۆ داهاتوو لەسەر ناکرێت.
لەکاتێکداکورد لە قۆناغێکی مێژوویی لەڕاددەبەدەر هەستیاری خۆیدا دەژیت. لەم قۆناغەشدا، ئەوەی گرنگە تەنها پاراستنی ئەوەی هەیە نییە؛ بەڵکوو بەکارهێنانیێکی داهێنەرانەو خەللاقانەی دەرفەتە نوێکانە بۆ نزیکبوونەوەیەکی زۆرتر لە بەدەستهێنانی خەونەگەورەکەو بەدیهێنانی دەستکەوتی چۆنایەتی نوێ و دەرهێنانی دۆزی کورد بۆ پانتاییەکی مێژوویی وا، جارێکیتر، قابیلی دەستبەسەراگرتن و خەفەکردن و لەقاڵبدان نەبێت.
ئەگەر ئەم دەرفەتە مێژوویییەش بەهۆی چەقبەستوویی سیاسی و ناکۆکیی ناوخۆییەوە لەدەست بچێت، ئەوا ئەوە تەنها لەدەستدانی هەلێکی سیاسی نییە؛ بەڵکوو دەکرێت ببێتە هەڵەیەکی مێژوویی وا کە،جگەلە شێواندنی وێنامان وەك نەتەوە لەێستاداو دووچاربوونمان سەرگەردانیەکی وجودیی، دووبارە ڕاستکردنەوەشی بۆ نەوەکانی داهاتوو، کات و وزەیەکی یەکجا زۆروزەبەندەی بوێتو زۆر بەقورسیش لەسەریان بکەوێت.